aktywne jądra galaktyczne

ALMA i kosmiczny pączek

Radioteleskopy sieci ALMA wykonały mapę obracającego się, pełnego pyłu pierścienia leżącego wokół supermasywnej czarnej dziury. Istnienie takich struktur w kształcie pączków z dziurką zostało zasugerowane już wiele lat temu, ale teraz po raz pierwszy teoria ta doczekała się jednoznacznego potwierdzenia. Jest to ważny krok w zrozumieniu wspólnej ewolucji masywnych czarnych dziur i ich galaktyk macierzystych.

Geometria dysków akrecyjnych czarnych dziur

Supermasywne czarne dziury o masie milionów a nawet miliardów Słońc znajdują się w jądrach większości galaktyk, w tym także naszej Drogi Mlecznej. Torus gazu i pyłu krąży wokół czarnej dziury (przynajmniej według większości teorii) i promieniuje w świetle ultrafioletowym, gdy materia opadająca w kierunku czarnej dziury ogrzewa dysk do milionów stopni. Proces akrecji może również zasilać wyrzucanie dżetów strumieni szybko poruszających się naładowanych cząstek. Takie aktywnie akreujące materię supermasywne czarne dziury w galaktykach nazywa się aktywnymi jądrami galaktycznymi (AGN).

Dwie czarne dziury, które dzieli "zaledwie" rok swietlny

Największy obecnie na świecie interferometr radiowy VLBA (ang. Very Long Baseline Array) pomógł astronomom w odkryciu kolejnego układu dwóch wzajemnie okrążających się, supermasywnych czarnych dziur. Układ ten znajduje się w centrum oddalonej od nas o około 400 milionów lat świetlnych galaktyki NGC 7674.

Pierścień wokół galaktycznej czarnej dziury

Astronomowie przyjrzeli dokładniej pobliskiej galaktyce i odkryli w niej pewną nietypową strukturę. Jej obecność rzuca nowe światło na związek pomiędzy czarnymi dziurami i ich macierzystymi galaktykami.

SOFIA odkrywa chłodny pył wokół energetycznie aktywnej czarnej dziury

Badacze z Uniwersytetu Texas San Antonio korzystając z danych obserwacyjnych ze Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy (Stratosferyczne Obserwatorium dla Astronomii Podczerwonej - SOFIA) odkryli, że pył otaczający aktywną, wygłodniałą czarną dziurę, jest znacznie bardziej zwarty, niż wcześniej sądzono.

Uciekająca czarna dziura

Czarne dziury, zwłaszcza te o dużych masach, pod wieloma względami przypominają olbrzymie potwory. Czają się w centrach większości dużych galaktyk i mogą być nawet kilka miliardów razy bardziej masywne od Słońca. Gdy posilają się okoliczną materią, robią to w sposób bardzo gwałtowny, wyrzucając przy tym strumienie plazmy daleko w przestrzeń międzygalaktyczną. Tym bardziej więc może dziwić odkrycie supermasywnej czarnej dziury, która zdaje się… uciekać!
Subscribe to RSS - aktywne jądra galaktyczne