5 kwietnia, w pierwszy dzień świąt wielkanocnych, zmarła dr Cecylia Iwaniszewska, najstarszy członek Polskiego Towarzystwa Astronomicznego i Członkini Honorowa PTA. W listopadzie skończyłaby 98 lat. Była autorką wielu artykułów w „Uranii”.
Cecylia Iwaniszewska była ikoną zarówno PTA, jak i Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA), choć jej działalność obejmowała wiele innych organizacji i stowarzyszeń. Była pierwszą absolwentką kierunku astronomia na młodym Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu; po latach wykładów i działalności społecznej stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych mieszkanek miasta. W zakresie matematycznych metod badawczych wykształciła tysiące studentów, astronomów, fizyków, geografów, archeologów i biologów.
Zawsze niezależna i samodzielna, uczestniczyła we wszystkich najważniejszych wydarzeniach w historii Uniwersytetu i Torunia. Bezgranicznie oddana nauczaniu astronomii, w latach 1970–2002 pełniła funkcję Prezydenta Komisji Edukacji Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU). Do niedawna również podczas zjazdów PTA była inicjatorką i organizatorką specjalnych sesji poświęconych edukacji. Jej niezłomność i upór znalazły niedawno nagrodę w postaci projektu powrotu astronomii jako oddzielnego przedmiotu do szkół ogłoszonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Indeks Cecylii Iwaniszewskiej na studiach na UMK
W badaniach naukowych asystowała swojej mentorce, prof. Wilhelminie Iwanowskiej. W pracy magisterskiej zajęła się analizą różnic faz między krzywą jasności a krzywą prędkości radialnych dla cefeid, co stanowiło niezależną próbę od rozpowszechnionej w tym samym czasie metody Baadego–Wesselinga określenia tzw. punktu zerowego jasności tych gwiazd zmiennych, czyli podstawowego klucza do określenia odległości we Wszechświecie. Kilka lat później rozpoznała wskazywane przez Iwanowską fundamentalne różnice jasności cefeid i gwiazd typu RR Lyrae należących do różnych populacji, co powinno w sposób ewidentny stać się podstawą jej rozprawy doktorskiej. Spóźniony doktorat, na podstawie żmudnych obserwacji archaicznym teleskopem Drapera w toruńskim obserwatorium w Piwnicach, dotyczący badań ekstynkcji międzygwiazdowej w jednym z pól wyznaczonych przez Iwanowską w Drodze Mlecznej, obroniła w roku 1959.
Doktor Iwaniszewska była wielką przyjaciółką wszystkich pokoleń toruńskich astronomów, emerytowanych dziś profesorów, ale też najmłodszych roczników studentów, którym zawsze chętnie przypominała dzieje Uniwersytetu, Wydziału i Obserwatorium. Ciepła i skromna osoba, niestrudzona nauczycielka akademicka. Żona budowniczego toruńskich teleskopów i radioteleskopów Henryka, mama profesora fizyki Jana i profesora archeoastronomii Stanisława. Autorka wielu artykułów w „Uranii”, „Postępach Astronomii” i „Uranii – Postępach Astronomii” – ostatnie, o historii toruńskiej astronomii, ze współautorstwem prof. Józefa Szudego i innych, ukazały się w numerach 2–5/2025. Nie do końca spełniona uczona, ale niech to już pozostanie między nami, naszą dr Cesią i redaktorem „Uranii”.
Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się 10 kwietnia (piątek) mszą św. o godzinie 11:00 w kościele Najświętszej Marii Panny w Toruniu. Przed mszą o godz. 10:15 w kościele odbędzie się różaniec w intencji Zmarłej. Po mszy ciało Pani Doktor spocznie na cmentarzu św. Jerzego.
Więcej informacji:
- Dr Cecylia Iwaniszewska (1928-2026)
- Cecylia Iwaniszewska w filmie dokumentalnym o prof. Wilhelminie Iwanowskiej
Autor: Maciej Mikołajewski
Na zdjęciu: Cecylia Iwaniszewska (1928–2026). Źródło: PTA.
